روشهای نوین تدریس درس علوم تجربی
تعداد بازدید از این موضوع : 11711
ماه نساء قائد نیا آفلاین
دبیر علوم تجربی

مشخصات کاربر
شماره کاربر: 427
ارسال‌ها: 154
تاریخ عضویت: 26 دى 1389
ارسال: #1
روشهای نوین تدریس درس علوم تجربی

روش هاي نوين تدريس در علوم تجربي

الگوی تدریس اعضای تیم ( همیاری)

در این روش هر فراگیر می تواند به اعضای تیم خود آموزش می دهند ،بنابراین هر عضو هم به عنوان معلم و هم به عنوان شاگرد عمل می کند

در اجرای این طرح ،همیاری بین اعضای تیم کلید موفقیت است و هیچ کس نمی تواند خاموش باشد.

یادگیری از طریق همیاری در شروع قرن گذشته  از طرف جان دیویی مطرح شد و یکی از مباحث دائمی در آموزش و پرورش است  تحقیقات نشان می دهد این نوع یادگیری  مسئولیت را بر دوش دانش آموزان قرار می دهد و آنان را در فرایند یادگیری سهیم می کند. و پایه و اساس این روش تشکیل تیم های یادگیری است.

در روش همیاری ارتباط دانش آموزا ن با هم زیاد است . مطالب نباید بلند و طولانی باشد بیست دقیقه بیشتر نباید طول بکشد. تشکیل تیم های جدید و بحث و بررسی 15 تا 20 دقیقه ( از هر گروهی اشخاصی که مباحث آنها با هم مشترک می باشد می توانند با هم یک گروه بزرگتر را تشکیل دهند  البته می توان به این صورت هم عمل کرد که هر گروه قسمت مر بوط به خود را برای بقیه تدریس کند

مراحل اجرای طرح درس اعضای تیم:

1-آمادگی فردی 2-کار تیمی 3-آزمون 4-نقد و بررسی 5-جمع بندی

توضیحات  مراحل اجرای طرح درس اعضای تیم همیاری:

مرحله اول:آمادگی فردی

Ø      ابتدا دانش آموزان را به صورت دو نفره و یا سه نفره گروه بندی می شود

Ø      سپس محتوای درس را به بخش مستقل و مساوی تقسیم می شود.

Ø      هر قسمت را به هر  عضو گروه می دهید تا یک قسمت را به عنوان سهم خود مطالعه کند

نقش معلم:

Ø      تقسیم درس به مبحث های مستقل

Ø      گروه بندی دانش آموزان

نقش دانش آموز:

Ø      مطالعه دقیق بخش مربوطه

Ø      یادداشت براری

مرحله دوم:کار تیمی

Ø      . ).در این مرحله پس از مطالعه، فراگیران  به گروه های اولیه خودشان  باز می گردند .

Ø      اعضای گروه اشکالات خود را برطرف می کنند.

Ø      فراگیر درس مبحثی را که مطالعه نموده برای دیگر  اعضای خود تدریس می کنند.

نقش معلم:

Ø      نظم بخشی به کار گرو ها

Ø      هدایت فراگیران برای شرکت در بحث های گروهی

نقش دانش آموز:

Ø      تدریس بخش های مربوطه برای سایر فراگیران

Ø      شرکت در بحث های گروهی و پرسش و پاسخ



مرحله سوم:آزمون

Ø      آزمونی با سئوالات کوتاه پاسخ و یا عینی(بویژه صحیح -غلط) از دانش آموزان به عمل می آید

Ø      و بعد از آن کلید سوالات داده شود و نمرات فردی محاسبه می شود.

Ø      هر تیم نمرات فردی  را محاسبه می کند

نقش معلم:

Ø      طراحی سئوالات آزمون

Ø      ارائه کلید سئوالات

نقش دانش آموز:

Ø      پاسخگویی به سئوالات آزمون

Ø      تصحیح برگه آزمون و تعیین نمره فردی و گروهی

مرحله چهارم:نقد و بررسی

Ø      نمرات فردی و گروهی در بین اعضای تیم مورد نقد و بررسی قرار می گیرد.

Ø      هر تیم کارآیی  هر عضو خود را به عنوان معلم ارزیابی می کند.

نقش معلم:

Ø      بررسی وضعیت نمرات فردی و گروهی دانش آموزان

Ø      کمک به گروه ها برای پیدا کردن مشکلات  و رفع آن ها

نقش دانش آموز:

Ø      بررسی وضعیت خود در گروه

Ø      بررسی وضعیت گروه و رفع مشکلات احتمالی

مرحله پنجم :جمع بندی

Ø      از هر گروه یک دانش آموز بصورت داوطلبانه یا انتخابی تجارب یا یافته های خود  را از مبحث مورد نظر به کلاس گزارش می دهد.

Ø      پرسش و بحث گروهی انجام گرفته و معلم توضیحات  تکمیلی را ارائه می دهد.

نقش معلم:

Ø      انتخاب دانش آموزان برای ارائه گزارش

Ø      پرسش از دانش آموزان و ارائه توضیحات تکمیلی

نقش دانش آموز:

Ø      ارائه گزارش نهایی از تجارب و یافته ها توسط دانش آموزان منتخب

Ø      پرسش و بحث گروهی

چند نکته در مورد  فراگیران  قوی و ضعیف  :

از فراگیران قوی بخواهید:

با پرسش های مناسب،تدریس سایر اعضای تیم را شفاف کنند.

در نقد و بررسی نمرات فردی و گروهی شرکت فعالانه داشته باشند.

از   همه فراگیران  بخواهید:

از جمع آوری و تفسیر اطلاعات مبحث مربوط به خود را تحلیل و بررسی نمایند

برای بهبود  ارائه مطالب پیشنهاد ارائه نمایند  .

این فراگیران  ضعیف:

مطمئن سازید هدف اصلی یادگیری است نه کسب  نمره

آنها را در گروههای مختلف گروه بندی کنید.

رعایت نکات زیر در این روش ضروری به نظر می رسد

1-هر گروه از دانش آموزانی با توانایی های متفاوت باشد.

2- مراقب دانش آموزانی باشید که از نظر مهارت گوش دادن بسیار ضعیف می باشد

3- مراقب دانش  آموزانی باشید که درس را حفظ می کنند و توانایی تفسیر و ارائه آن بصورت فعال ندارند.

4- در مرحله چهارم نقد و بررسی نمرات را به درستی انجام دهید.

5-در مرحله پایانی مواظب باشید تا گرو ه ها همدیگر را به طور سازنده مورد نقد و بررسی قرار دهند.

6- مواظب دانش آموزانی که ترجیح می دهند درس را به تنهایی به یادگیری می پردازند و دست به اعمال رقابتی زده و در موقعیت مشارکتی

اختلال ایجاد می کنند.

7- دانش آموزان سنین پایین  برای  نقد  و  بررسی به کمک بیشتری نیاز دارند.

اولین قدم در اجرای این روش گروه بندی دانش آموزان است

محاسن و مزایای این روش:

ü      پرورش مهارت های مطالعه

ü      افزایش مهارت های مطالعه

ü      مطالعه اجمالی و  وسیع از یک موضوع در یک زمان کم

ü      تقویت مهارت گوش دادن و کاوش کردن و سئوال کردن

ü      فعال نمودن تمام فراگیران

ü      تقویت روحیه همیاری

ü      افزایش میزان تحمل در برابر نظرات مخالف

ü      ایجاد تفکر انتقادی

محدودیت ها:

*      در  کلاس های کم جمعیت  با فضای بزرگ این روش موفقیت آمیز است.

*      محدودیت در دروسی که نمی توان آن ها را به بخش های مستقل و مساوی تقسیم نمود.

*      وجود تفاوت های زیاد در توانایی و یادگیری دانش آموزان نتایج طرح را مخدوش می کند.

*      محدودیت فضا های گروهی برای چینش  گروهی

*      محدودیت کاربرد برای دانش آموزان اول و دوم ابتدایی

*      مشکل بودن کنترل کلاس برای بعضی معلمین



منابع روش الگوی تدریس همیاری:

الفبای مدیریت کلاس اثر رابرت تی و ترجمه ی دکتر سرکار آرانی

الگو های تدریس 2000 نویسنده موریس جویس و ترجمه محمد رضا بهرنگی

ظرافت های معلمی از مجید نقیه

1000 نکته برای تدریس معلمان از مجید نقیه

مجموعه کتاب های آموزش فعال علوم 13

روش های نوین تدریس علوم تجربی



یکی از ویژگی های بارز انسان کنجکاوی است که ازدوران کودکی تا پایان عمر اورا به دانستن وکشف حقایق و پرده برداری از مجهولات سوق میدهد این نیروی درونی تکاپوی انسان را برای کسب علم و گریز از جهل افزون می کند .

بخشی از دانش امروز بشرکه حاصل مطالعه وجستجوی او در جهت شناخت جهان مادی ونظام ها و قوانین آن است علوم تجربی نامیده می شود بشر برای کشف شناخت جهان مادی عمدتا” از ابزارهای حسی خود استفاده می کند به همین دلیل نقش تجربه در این حوزه بسیار اساسی و تکیه بر آن بسیارضروی است.دانش آموزی که به مدرسه وارد می شود از یک سو دارای نیروی خداداد کنجکاوی است نیرویی که هر لحظه او را به یافتن دانشی تازه وپاسخی برای پرسش های بیشمار میکشاندواز سوی دیگراین دانش آموز باید برای زندگی در دنیای فردا که دنیای علم وتکنولوژی است آماده شود برای آموزش علوم باید سعی شود که فرآیند یاد گیری از حالت انفعالی یعنی یاد گیری به روش سنتی به حالت یاد گیری فعال درآید .

یادگیری فعا ل چیست؟

به طور خلاصه یادگیری فعال آن است که دانش آموزدر تولید مفهوم مشارکت دارد در مقابل ،یادگیری انفعالی قرار دادن دانش آموز در مقابل مفاهیم آماده واز پیش طرح شده ای است که انتظار میرود که آن ها را حفظ کند در یادگیری فعال موضوع مهم آموختن مطالب همراه بادرک وفهم آن هاست این نوع آموختن تنها ازراه در گیر شدن مستقیم با مسئله وکسب تجربه های دست اول حاصل می شود اما دریاگیری انفعالی تاکید بر خواندن مطالب و حفظ کردن آن هاست .

2

مقایسه روش های یاددهی (سنتی ) و یادگیری (روش نوین و فعال):

ردیف


روش سنتی(انفعالی وغیرفعال)


روش نوین آموزش(فعال)

1


دانش آموزن مفاهیم تجربه وقوانین را می خوانند حفظ می کنند ومی کوشند که    به خاطر بسپارند.                                


دانش آموزان ضمن انجام دادن فعالیت  هایا کسب تجربه درتولید مفاهیم شرکت دادند نتایج هرتجربه رابطورمستقیم بدست  می آورند .

2


دانش آموزانم مطالب مختلف را درذهن خود نگه می دارند وهنگام  پرسش وپاسخ مطالب حفظ شده رابازگومیکنندبه عبارت دیگر در این روش دانش آموزهرچه را به    امانت به ذهن خود سپرده است هنگام آزمون پس می دهد                          


دانش آموزان باافراد گروه خود به بحث وگفتگو می پردازند وافراد گروه با هم کارمی کنند گروه ها هنگام گزارش دادن به جمع، نظرات خودرابا گروههای دیگرمقایسه می کنند وبسیاری مطالب را ازیکدیگرمیآموزندمعلم درحین ارائه شدن گزارشها و پرسش و پاسخ درصورت لزوم دانش آموزان را راهنمایی می کند وا اشتباهی رخ داده باشد آن را تصحیح می کندوبه فراگیری دانش آموزان یاری می رساند

3


معلم اغلب باروش سخنرانی درس میدهد وکوشش میکندهمه جزئیات را مطرح کند و به انها پاسخ میدهد اودرصورت لزوم شکل می کشد تمرین می دهدوخودبه حل تمرین ها کمک می کند وبا مثال های متعدد مفاهیم  را توجیه میکند به عبارت دیگر نقش حل المسائل را برای دانش آموزان ایفا می کند.


معلم راهنمای یادگیری است وبه جای پاسخ گویی مستقیم به پرسش دانشاموز می کوشدباطرح پرسشهای متعدددانش آموز را به طرف پاسخ صحیح هدایت  کند  و به جای آنکه مشکل دانش آموز راحل کندسعی دارد مسئله طرح  کند ودا نش آموز را به اندیشیدن عادت می دهد

4


اغلب معلما ن جزوه می گویند مطالب کتاب را خلاصه می کنندودانش آموزان را به سمت کتابهای حل المسائل سوق می دهندبدین ترتیب دانش آموزان  بدون فهمیدن  صورت مسئله پاسخ ان را از کتاب رونویسی می کنند.


معلم به دانش آموزان پاسخ کلیشه ای نمیدهدوازروش پرسش وپاسخ سنتی دوری می کنداوپرسش هارا به طریقی مطرح میکندکه درکلاس قابل بحث باشد به عبارت دیگر پرسش فقط  دارای یک پاسخ نباشدتا فرصت گفتگو برای همه دانش آموزان باشد

5


معلم به کلاس تکلیف می دهدیاازدانش آموز می خواهد موضوعی را رونویسی کند یاخود به تجربه دست می زند و دانش آموزان دراین فرایند تماشا چی هستند.


معلم هر دانش آموزرا تشویق می کند که درباره ی موضوعی انتخابی از دیگران بپرسد کمک بگیرد اطلاعات دریافتی را جمع آوری کند وپس ازبحث در گروه نتایج را به جمع گزارش دهد هم چنین برای نظریه های خود وسایلی بسازد وتجربه کند ونتیجه گزارش را گزارش دهد

6


در روش سنتی (انفعالی) معلم نظم کلاس و حضور وغیاب دانش آموزان راکنترل می کند او خود تدریس می کند  جزوه می گوید تمرین تهیه می کندوارائه می دهد پرسش می کند و گاهی پاسخ پرسش هارامی دهد تمرین هاراحل می کند ورفع مشکل می کند درحقیقت معلم در صحنه ی آموزش کاملا فعال است ودانش آموزان ساکت نشسته اند وظاهراگوش میکنند جزوه می نویسندوگاهی پرسشی مطرح میکنند واگراز آنها سوالی شود به آنها پاسخ می دهند.


دانش آموزان به مطالعه کردن تشویق می شوند ودر مورد نتایج مطالعات خود با اعضای گروه بحث می کنند کنترل حضور وغیاب دانش اموزان به عهده ی سرگروه است هنگام بحث در گروه رعایت نوبت و نظم وترتیب به عهده ی گروه است معلم بر فعالیت های گروه نظارت داردودر صورت لزوم  با طرح پرسش هایی دانش آموزان به طرف پاسخ صحیح هدایت می کند به عبارت  دیگر در این روش دانش آموزان در صحنه ی آموزش فعالیت میکنند ومعلم راهنما و ناظر فعالیتهای  آنهاست .

7


دراین روش هدف  یاد دادن است وتکیه کردن برمحفوظات وکسب دانستنیهای ضروی وغیرضروری


درروش فعال هدف یادگیری است به طوری که دانش آموزبه یادگیرنده ای مادا العمر تبدیل می شود



3

کار وبحث گروهی درکلاس                                                    

برای مشارکت دانش آموزدر فرآیند تدریس وارزش یابی وایجاد روحیه همفکری وهمیاری وایجاد رقابت سالم می توان کلاس درس را به گروههای 3یا4 نفره تقسیم  کرد به طوری در هر گروه دانش اموزان بادرجات مختلف (خوب ، ضعیف ،متوسط وجود داشته باشند)

در کار گروهی تقشیم کار باعث ایجاد انگیزه وپویایی کار می شود وتوانایی دانش آموزرا برای یادگیری عمیق تر وماندگارترمی کند

در کار گروهی یکی از مشکلات اصلی شکل آرایش صندلی ها ونیمکت های کلاس است تغییر آرایش کلاس یا تشکیل کلاس در آزمایشگاه با محیط های باز دیگر فرصت های مناسب وجذاب را برای یادگیری فراهم می کند

در کلاس علوم دانش اموزان هر گروه با نظارت وراهنمایی سرگروه فعالیت های داخل یا خارج کلاس را بر عهده می گیرند (انجام ازمایش – ساخت وسیله)هدف اصلی در هر گروه انجام دادن آزمایش وفعالیت به صورت گروهی است نه به صورت انفرادی در گروه

البته باید توجه داشت دانش آموزان بعضی فعالیت هارا در منزل داده ونتیجه آن را در دفترعلوم نوشته و به کلاس ارائه دهند

معلم میتواند با تهیه ی فهرست مانند نمونه دانش اموزان راهنگام انجام دادن آزمایش

زیر نظر داشته باشد وگرو هارا به دقت مشاهده کرده وارزشیابی کند    

                         

شماره گروه


اسامی گروه


درک صحیح از آزمایش


انجام دادن صحیح آزمایش


نتیجه گیری صحیح ار آزمایش


رعایت نظم گروهی


یادداشت معلم

1


لیلا-مریم-آزاده-فاطمه


++


+


+


+


عالی . همکای خوبی دارند

2























پوشه کار:هر دانش آموز می تواند در کلاس برای انجام فعالیت های بیرون از کلاس (اطلاعات جمع آوری کنید، بحث کنید ،تحقیق کنید و... )پوشه ای درنظربگیرد سپس با اطلاعاتی که می تواند به دست آورد (از طریق دیدن فیلم ،مطالعه ، تجربه ی عملی، تحقیق وپرسش از دیگران)مطالب را جمع بندی کرده وبا فهرست بندی در پوشه ی کاردر موقع لازم در اختیار گروه قرار دهد دانش آموزان هر گروه در پایان کلاس می توانند با مشورت اطلاعات خود را به بحث وگفتگو گذاشته سپس با نظر معلم گزارش فعالیت خود را به کلاس ارائه دهند ونتیجه گیری کلی داشته باشند .

پرسش وپاسخ:یکی ازروشهایی که به کارگیری ان درکلاس درس دانش اموزان را به سمت یادگیری فعال سوق میدهد روش پرسش وپاسخ است

در یک کلاس فعال وخوب علوم هم دانش آموزان وهم معلم  سوال کننده و پاسخ دهنده هستند اما نکته ی اسا سی چگونه پرسیدن وچگونه پاسخ دادن است .بهترین نوع پرسش ها ، پرسش های فعالیت طلب هستند یعنی پرسش هایی که دانش آموز را به انجام دادن فعالیتی برای پاسخگویی ودر نتیجه یادگیری فعال وا می دارند       معلم هنرمند معلمی ست که پرسشهای دانش آموزان را به یک سلسله فعالیت های یادگیری تبدیل کند تا دانش آموزان با انجام دادن این فعالیت ها به پاسخ خود برسند

معلم میتواند برای یافتن بعضی پاسخ ها از افراد متخصص ومطلع دعوت کند تا دانش آموزان مستقیما به جواب های خود برسند یا این که کتاب ها ،مجله ها ومنابع دیگری را به دانش اموزان معرفی کند گاهی هم میتوان پرسش دانش آموز را به سمت یک فعالیت مناسب هدایت کرد.


ارزشیابی:ارزشیابی از پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رامتخصصان این امر فرایند جمع آوری اطلاعات از آموخته های انان وقضاوت درمورد حدود آن آموخته ها تعیین می کنند به عبارت دیگرمعلم درفرایند ارزشیابی ،اطلاعاتی جمع آوری می کندتا با تفسیر آنها معین کند که دانش آموز چه دانشی فرا گرفته وچه توانایی هایی کسب کرده است.

از آن جا که آموخته هادرسه حیطه دانشی ،مهارت ونگرشی است لزوما" معلم در ارزشیابی بایدآن چه را دانش آموز دراین سه حیطه فراگرفته ارزشیابی کند.





موضوع ارزشیابی


نوع ارزشیابی

ارزشیابی ازفعالیت های دانش آموزان در مدرسه(مهارتها، دانستنی ها، نگرش ها)

ارزشیابی ازفعالیت های دانش آموزان د رخارج از مدرسه




ارزشیابی مستمر (تشخیصی)          

ارزشیابی کتبی

ارزشیابی عملکردی (فعالیت هاییکه انجام آن ها نیازبه استفاده از ابزاروانجام فعالیتهای عملی دارد)




ارزشیابی پایانی        

4

فعالیت های پیشنهادی

1-تهیه کارت امتیاز: برای دادن امتیازات ویژه به دانش آموز می توان کارتهای امتیاز را تهیه کرد. ومعلم با نظر خود آن را درجه بندی کند در شرایطی که معلم کار جدیدی از دانش اموز می بیند مثل ساخت وسایل ، تهیه ی فیلم عکس وگزارش در ارتباط با موضوع درس و... وپیشرفت تحصیلی، میتواند امتیاز ویژه ای به دانش اموز بدهد . پس از پرشدن امتیازات این کارت می تواند بانظر مدیر و مشارکت

شورای مدرسه به دانش آموزی که کارت امتیازآنها تکمیل شده باشد هدیه ای تعلق بگیرد.

2- ساخت وسایل وابزار ازمایشگاهی در کلاس: باید دانش آموزان را تشویق کرد که در رابطه با دروسی که لازم است وسایل ساده آموزشی بسازند اگر ساخت وسایل هزینه بروقت گیر است به طور گروهی این کار انجام شود ودر مدرسه یا خارج از مدرسه به طراحی یا ساخت وسیله  کمک اموزشی بپردازند می توان در کلاس قفسه ای برای نگه داشتن وسایل کمک اموزشی دانش آموز تهیه  کرد ودر موقع لزوم از آن استفاده کرد یا در آزمایشگاه نمایشگاهی از این وسایل ترتیب داد این کار باعث تشویق وایجاد روحیه خلاقیت اعتماد به نفس و پشتکار در انها می شود وبه دانش آموزان نشان می دهیم که به سعی وتلاش آن ها توجه داشته و برای کار آنها ارزش قائل هستیم

3- تدریس در محیط باز وبازدیدهای علمی

برای افزایش وارتقای کیفیت اموزشی می توان کلاس درس را به فضای باز انتقال دهیم مثلا هنگامی که معلم درس گیاهان دانه دار را تدریس میکند اگر در باغچه ی مدرسه یافضای اطراف مدرسه نمونه ای ازاین گیاهان وجود دارد بابردن دانش آموزان به آن جا ونشان دادن این گیاهان علاوه برایجاد روحیه ی شادی ونشاط میتوان باعث فعال شدن کلاس و تعمق یادگیری شد

بازدیداز مراکز علمی ومشارکت متخصصان آنجا درامر تدریس مانند مرکز انتقال خون، موزه ی علوم طبیعی و... نیز ازمواردیست که به بهبود کیفیت آموزش کمک می کند





پیشنهادات  مطرح شده همکاران در زمینه تدریس علوم  تجربی :

1.استفاده از فیلم ها و نرم افزار های آموزشی در کلاس از طریق سی دی ، ویدئو ،رایانه و ویدئو پروژکتور و ...

2.       عینی کردن(کاربردی) موضوعات درسی با زندگی روز مره دانش آموزان

3.       احترام متقابل بین معلم و دانش آموز

4.       تسلط دبیر به موضوعات درسی(در این زمینه +کلاس کتاب درسی را نگاه بیندازند چرا استفاده  زیاد از کتاب همزمان با تدریس باعث سلب اعتماد دانش آموز ان نسبت به معلم می شود )

5.       همکاران محترم حداقل چار چوب  طرح درس روزانه را رعایت نمایند در این زمینه یک نمونه طرح درس روزانه ارسال خواهد شد .

6.       تشکیل نمایشگاه از آثار و دست سازهای دانش آموزاناز جمله روزنامه دیواری و سنگ ها و فسیل و ساخت و دستگاه شبانه روز و... در محل آموزشگاه

7.       شناسایی دانش آموزان از نظر و ضعیت مادی    ( همکاران رعایت حال دانش آموزان بی بضاعت را سر کلاس داشته باشند .)

8.       شناخت دانش آموزان از نظر  داشتن  پدر و مادر  و شغل والدینشان. (البته این بصورت محرمانه باشد)

9.       مسئولیت دادن به دانش آموزان از جمله کمک کردن در ارزشیابی دانش آموزان، ساخت وسایل ، آوردن آزمایشگاهی به کلاس ، وسایل کمک آموزشی و...

10.   استفاده از تشویق مثل استفاده از کارت امتیاز ، تشویق دانش آموزان ، لبخند ، جایزه و...

11.   برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان می توان از فیلم و نرم افزار های آموزشی استفاده شود.

12.   برای ایجاد انگیزه می توان با در گیر کردن ذهن دانش آموز با موضوعات درسی، درس را  شروع نمود . مثلاً در تدریس سنگ های رسوبی می توان جمله زیر ا نوشت و توضیح داد«سنگ های رسوبی برگ های دفتر خاطرات زمین اند»

13.   همکاران محترم سعی کنند در حد امکان آزمایشات کتاب  را انجام دهند .

روش تدريس همياري

یکی از الگو های مورد استفاده در تدریس روش همیاری می باشد .
این روش خود نیز به دو روش انجام پذیر است :
الف ) تدریس اعضای تیم
ب)طرح قضاوت عملکرد
در این طرح درس از روش همیاری  (تدریس اعضای تیم) استفاده شده است .
در روش همیاری ارتباط دانش آموزا ن با هم زیاد است . در این روش دانش آموزان را به صورت دو نفره ویا سه نفره گروه بندی می کنید سپس محتوای درس را جدا می کنید و هر قسمت را به هر گروه می دهید تا یک قسمت را به عنوان سهم خود مطا لعه کند.بعد از اینکه محتوا تعیین شد مطالعه شروع می شود . مطالب نباید بلند و طولانی باشد بیست دقیقه بیشتر نباید طول بکشد. تشکیل تیم های جدید و بحث و بررسی 15 تا 20 دقیقه ( از هر گروهی اشخاصی که مباحث آنها با هم مشترک می باشد می توانند با هم یک گروه بزرگتر را تشکیل دهند ). افراد به گروههای اولیه خو دشان  باز می گر دند و بعد از اینکه اشکا لات یکدیگر را بر طرف کردند قسمتهای مجزا را به یکدیگر تدریس می کنند . البته می توان به این صورت هم عمل کرد که هر گروه قسمت مر بوط به خود را برای بقیه تدریس کند در حقیقت قسمتی از روش (ب) را با روش (الف) همراه کرد . و در آخر ارزشیابی صورت گیرد وبعد از آن کلید سوالات داده شود.
تو ضیح قسمتهای طرح درس ارسالی :
مشخصات کلی : که برای وارد کردن مشخصات می باشد و واضح ا ست .
موقعیت یابی : در این قسمت باید مشخص شود که چرا در تدریس این مبحث باید از این الگو استفاده شود.( مثلا من چرا از روش همیاری در مبحث این قسمت استفاده کر ده ام)
مراحل الگو : در این قسمت تمام مراحل الگو باید مرحله به مرحله  با بیان زمان بندی باید مشخص و نوشته شود.
سیستم اجتماعی : در این قسمت ارتباط معلم با فراگیر بیان می شود (در الگو های جدید اندازه ی فعالیت معلم و دانش آموزان باید تقریبا به یک اندازه باشد).
اصول واکنش : معلم سوالاتی را بیا ن می کند تا متو جه شود که دانش آموزا ن چقدر درس را  فهمیده اند.
سیستم حامی : (شرایط و منابع آموزشی ) در این قسمت تمام وسائلی را که برای آموزش استفاده میکنید را می نویسید.
آثار آموزشی : در این قسمت آثار جزئی تدریس را می نویسیم .
آثار پرورشی : در این قسمت می نویسیم که استفاده از این طرح   چه     آثار پرورشی را    برای   دانش آموزان ذر بر دارد مثلا استفاده از روش همیاری باعث می شود که دانش آموزان بصورت گروهی کار بکنند.
در آخر باید متذکر شوم که این معلم است که باید تشخیص دهد که برای هر قسمت از مبحثی که می خواهد تدریس کند بهتر است از چه روشی استفاده کند.
روش همیاری بر گر فته شده از این منابع می باشد :
الفبای مدیریت کلاس درس اثر رابرت تی و ترجمه ی دکتر سرکار آرانی
الگو های تدریس 2000 نویسنده موریس جویس و ترجمه محمد رضا بهرنگی
ظرافتهای معلمی از مجید نقیه
1000 نکته برای تدریس معلمان از مجید نقیه

روش تدريس استقرائي ( تكوين مفهوم )
                                                                                            بهنام پيروي
حمي توان آموختن را آموخت   (هيلدا تابا)


              معرفي الگوي روش تدريس استقرائي :

  روش تدريس استقرايي به شيوه تكوين مفهوم يكي از روش هاي فعال آموزشي است كه در صدد است قابليت مفهوم سازي را به فراگيران بياموزد و توانايي آنان را در رويا رويي با پديده هاي پيرامون بر اساس روشي كه مغز در يادگيري و نظم  بخشيدن به مفهوم اتخاذ  مي نمايد  مشابه سازي كند .
(( استقراء  به  معني  در كنار هم  چيدن  جزء ها   براي  خلق يا   شناخت  يك كل است ))
در اين الگو هدف پاياني ديگر انتقال دانش نيست بلكه توسعه توانايي ها و قابليت هايي  است كه با مشاركت فعال فراگير در جريان يادگيري ايجاد مي گردد و آنان را آماده مي سازد تا در مصاف با مسائل و مشكلات با طراحي روش هاي مناسب به حل مساله نايل آيند .
(( روش تدريس استقرائي يعني نحوه   درك  يك  موضوع  از  طريق  اجزاي  تشكيل  دهنده  آن ))
در اين روش توصيه مي شود  با تشريح و تفسير عناصر سازنده يك موضوع و گروهبندي و عنوان بندي اين اطلاعات اجازه دهيم استنباط و نتيجه گيري كلي را دانش آموز انجام دهد چه بسا دانش آموز از اطلاعات داده شده نتايج بسيار جالب تر و بهتري بدست آورد . پس بهتر است از بيان راه حل نهايي خود داري كنيم و  فرصت كافي براي تفكر به دانش آموز بدهيم تا به نتيجه برسيم .در اين روش حتي حل يك مساله هدف نيست بلكه روش رسيدن به را حل براي ما مهم است و ميخواهيم دانش آموزان  چگونه آموختن را بياموزند.
در جريان تدريس نيز مهم است بدانيم تدريس يك موضوع به صورت يك كل ، از طريق   اجزاي   تشكيل دهنده ي آن تصوير واحدي در ذهن فراگيراني با تجارب و سوابق ذهني متنوع ، توليد نخواهد كرد . به همين دليل لازم است از روش هايي در تدريس استفاده شود كه آنچه باعث شكل گيري يك مفهوم مي گردد در بين تمامي فراگيران مشترك باشد .
تكوين مفهوم :  در اين روش هدف آن است كه در ابتدا دانش آموزان  قابليت لازم را براي جمع آوري و گرد آوري مطالب كسب نمايند يعني قدرت تميز خود را بالا ببرند سپس با گروه بندي مطالب مفاهيمي را تشكيل دهند كه بتوانند از آن براي نزديك شدن به تحليل و درك اطلاعات جديد كه با آنها مواجه مي شوند ، استفاده نمايند .
 اين كار  شامل موارد زير است :
1-    تعيين و برشمردن مطالب مرتبط با يك مساله .
2-    گروه بندي مطالب بر حسب مواردي از مشابهات .
3-    عنوان سازي براي گروه ها .
طرح درس مبتني بر روش استقرائي (تكوين مفهوم)
اين روش تدريس نيازمند يك طرح درس ويژه است كه عناوين آن به شرح زير است :
1-    هدف پاياني: هدف حصول اطمينان از انتقال صرف دانش نيست بلكه بيشتر معطوف است بر ايجاد يك قابليت و توانايي در دانش آموز .
2-    هدف آموزشي : همان عنوان آموزشي است كه قرار است به دانش آموز ان ارائه شود تا با ايجاد تغييراتي در آنها هدفهاي پاياني محقق گردد .
3-    هدف رفتاري : آنچه دانش آموز پس از تدريس  انجام مي دهد تا  معلم متوجه شود كه به هدف پاياني مورد نظر رسيده است .
4-    مراحل تدريس كه شامل سه مرحله عنوان شده در روش تكوين مفهوم است .
5-    ارزشيابي : سنجش عملكرد ياد گيرندگان و مقايسه نتايج حاصل با هدف هاي پاياني از پيش تعيين شده به منظور تصميم گيري در اين باره كه آيا فعاليتهاي آموزشي معلم و كوشش هاي ياد گيري دانش آموزان به بازده  مطلوب رسيده يا نه ؟

                           بارش مغــزي



مقدمــــــــه

بارش مغزي "BRAIN STORMING" يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي منحصر به فرد است. در واقع بسياري از تکنيک هاي ديگر منشعب از اين روش است. در اينجا ضمن معرفي کوتاهي از تاريخچه و تعريف بارش مغزي به بررسي قواعد اين روش مي پردازيم. آنگاه ترکيب اعضا و گروه مشخص مي شود و پس آن روند برگزاري يک جلسه بارش مغزي ارايه مي گردد. در نهايت مزايا و معايب اين روش معرفي مي شود تا دبيران و روساي جلسات بتوانند دامنه ي کاربرد آن را ارزيابي کرده و در جاي خود از آن استفاده کنند.

اين روش توسط الکس اسبورن در سال 1988 معرفي گرديد. در آن زمان بنياد فرهنگي اسبورن اين روش را در چندين شرکت تحقيقاتي، بازرگاني، علمي و فني براي حل مشکلات و مسايل مديريت به کار گرفت. موفقيت اين روش در کمک به حل مسايل آن چنان بود که ظرف مدت کوتاهي به عنوان روشي کارآمد شناخته شد.

فرهنگ لغت " وبستر" تعريف بارش مغزي را چنين بيان مي دارد : تکنيک برگزاري يک کنفرانس که در آن سعي گروه بر اين است تا راه حل مشخصي را بيابد، در اين روش همه ي نظرات در جمع بندي مورد استفاده قرار مي گيرند. روش بارش مغزي امروزه يکي از متداول ترين روشهاي تصميم گيري گروهي است و موجب گسترش و تحول بسياري از روشهاي مرتبط و مشابه گرديده است. دانشمندان زيادي از جمله : اسبورن، کال و همکاران، بوچارد، گچکا و همکاران، دلبگ و همکاران، لوئس، و نگاندي و سيج در کتابهاي خود به اين روش پرداخته اند و جهت ارتقا آن کوشيده اند.

قواعـد بارش مغــزي

اسبورن عنوان مي دارد پيشنهاد ايجاد شده در ذهن يک فرد عادي در گروه، 2 برابر پيشنهاد ايجاد شده در حالت انفرادي است. در صورتي که قواعد و مقررات مشخصي براي جلسات بارش مغزي در نظر گرفته و رعايت گردد، اين روش بسيار کارآمدتر خواهد شد. بارش مغزي بر دو اصل و چهار قاعده ي اساسي استوار است. اصل اول مبتني بر تنوع نظرات است. تنواع نظرات، آن بخش از مغز را که به خلاقيت مربوط است فعال تر مي کند تا بر تفکر قضاوتي THINKING JUDJMENTAL خود فايق آيد. تفکر قضاوتي در واقع به معني ارزيابيها و نظرات تکميلي نسبت به مطلب مطرح شده است. به اين منظور بعد از آنکه تمامي پيشنهادات جمع آوري گرديد ؛ بررسي و ارزيابي پيشنهادات صورت مي گيرد. اصل دوم کميت، فزاينده کيفيت است. يعني هر چه تعداد پيشنهادات بيشتر شود، احتمال رسيدن به يک راه حل بهتر افزايش مي يابد.

چهار قاعــده اساسي بارش مغــزي

?. انتقال ممنوع: اين مهمترين قاعده است و لازم است تمام اعضا به آن توجه کرده و بررسي و ارزيابي پيشنهاد را به آخر جلسه موکول کنند. ضمن اينکه ملاحظه تبعيض آميز پيشنهادات نيز ممنوع است.

?. اظهار نظر آزاد و بي واسطه: اين قاعده براي جرأت بخشيدن به شرکت کنندگان براي ارايه پيشنهاداتي است که به ذهن آنها خطور مي کند، به عبارت ديگر در يک جلسه بارش مغزي تمام اعضا بايد جسارت و شهامت اظهار نظر را پيدا کرده باشند و بدون آنکه ترسي از ارزيابي و بعضاً انتقاد مستقيم داشته باشند ؛ بتوانند پيشنهاد و نظر خود را بيان کنند. هر چه پيشنهادات جسورانه تر باشد نشان دهنده ي اجراي موفق تر جلسه است.

?. تأکيد بر کميت : هر چه تعداد نظرات بيشتر باشد، احتمال وجود پيشنهادات مفيد و کارسازتر در بين آنها بيشتر مي شود. موفقيت اجراي روش بارش مغزي با تعداد پيشنهادات مطرح شده در جلسه رابطه مستقيم دارد. در اين روش اين گونه عنوان مي شود که هر چه تعداد پيشنهاد بيشتر باشد احتمال وجود طرح پيشنهاد کيفي بيشتر است.

?. تلفيق و بهبود پيشنهادات : اعضا مي توانند علاوه بر ارايه پيشنهاد، نسبت به بهبود پيشنهاد خود اقدام کنند. روش بارش مغزي اين امکان را به اعضا مي دهد که پس از شنيدن پيشنهادات ديگران پيشنهاد اوليه بهبود داده شود. آنها همچنين مي توانند پيشنهاد خود را با چند پيشنهاد ديگر تلفيق کرده و پيشنهاد بهتر و کاملتري را به دست آورند.

ترکيب اعضاي گــروه بارش مغــزي

در هر جلسه بارش مغزي لازم است افراد ذيل حضور داشته باشند : رييس، دبير جلسه و اعضاي گروه، رييس جلسه، قواعد کاري و مسئله مورد بحث مشکل را مطرح مي کند و ناظر بر حسن اجراي آنهاست. دبير، کار ثبت صورتجلسه را انجام مي دهد. بهتر است دبير نزديک رييس جلسه بنشيند، به طوري که بتواند نقش رابط غير مستقيم بين رييس جلسه و اعضا را ايفا کند. بهتر است پيشنهادات به طور گزارشي، نه کلمه به کلمه، يادداشت شوند. اسبورن پيشنهاد مي کند که از افرادي که داراي موقعيتهاي شغلي يکسان هستند براي هم فکري، دعوت به عمل آيد. ضمناً بايد در نظر داشت چنانچه رييس و مرئوس با هم در يک گروه باشند اصل اظهار نظر آزاد و بيواسطه خدشه خواهد يافت مگر آنکه براي آن قبلاً تدابيري انديشيده شده باشد.

پيشنهاد ايجاد شده در ذهن يک فرد عادي در گروه ، 2 برابر پيشنهاد ايجاد شده در حالت انفرادي است.

رويه برگـــزاري جلسات بارش مغـــــزي

يک گروه 6 تا 12 نفري از اعضا انتخاب مي شوند حتي الامکان از لحاظ رتبه ي اداري همسان باشند. مشکل به روشني تعريف شده و براي شرکت کنندگان توضيح کافي داده مي شود. حداقل يک هفته از طرح صورت مسئله گذشته باشد يعني دستور کار هر جلسه قبلاً اعلام شده باشد. بلافاصله پيش از جلسه اصلي بارش مغزي، براي اعضا، جلسه اي توجيهي برگزار مي شود. با نوشتن صورت مسئله بر روي تخته سياه به طوري که براي همه قابل خواندن باشد، جلسه بارش مغزي شروع مي شود.

رئيس جلسه 4 قاعده جلسه بارش مغزي را متذکر مي شود. هر يک از اعضا که مايل به ارايه پيشنهاد باشد دست خود را بالا مي برد و در هر نوبت يک پيشنهاد را ارايه مي دهد. رييس جلسه طي يادداشتي 2 کلمه اي و کوتاه، هر يک از پيشنهادات را روي تخته سياه مي نويسد و در همين حال دبير جلسه پيشنهاد را با جزئيات بيشتري ثبت مي کند. در صورت لزوم رييس جلسه مي تواند براي برانگيختن اذهان در ارايه پيشنهادات جديد صورت مسئله با پيشنهادات ارايه شده، را مجدداً طرح کند. مدت زمان جلسه نبايد از حد مجاز، که معمولاً 60 دقيقه است تجاوز کند.

مــزايا و معايب

باوجودي که روش بارش مغزي بسيار متداول است، ليکن تاکنون به طور خاص، در جهت روشن نمودن بهترين شرايط اجراي اين روش، تحقيقات کافي صورت نگرفته است. مزاياي اين روش عبارتنداز :

v      .با توجه به اصل هم افزايي باعث مي شود خلاقيت گروهي مؤثرتر از خلاقيت فردي عمل کند.

v      .با اين روش، در مدت زمان نسبتاً کوتاهي، شمار زيادي پيشنهاد حاصل مي شود.

با نوشتن صورت مسئله بر روي تخته سياه به طوريکه براي همه قابل خواندن باشد، جلسه  بارش مغزي شروع مي شود.

معايب و نقايص اين روش عبارتنــد از :

v      . ممکن است ايجاد شرايط جهت اظهار نظر آزاد و بيواسطه دشوار باشد.

v      . گروه معمولاً تحت فشار اکثريت قرار گرفته و موجب مي شود فرد با نظر اکثريت موافقت کند، حتي اگر قوياً احساس کند که نظر اکثريت اشتباه است.

?. اکثر اوقات تمايل گروه بر حصول يک توافق است، تا دستيابي به پيشنهادات متنوعي که به خوبي مورد بررسي قرار گرفته باشند، در واقع اين حرکت در حال حاضر بخاطر ساختار جلسات، به صورت عادت درآمده است.

v      . هنگام بارش مغزي، اغلب افراد مواردي بديهي يا ايده آل را پيشنهاد مي کنند و اين از تلاش آنها براي بحث بيشتر و در نتيجه ارايه پيشنهادات خلاق مي کاهد.

v      . ماهيت تنوع گراي بارش مغزي، خود به خود مسبب افزايش پيشنهادات مي شود ولي اصلاح و پالايش ساختاري پيشنهادات را در بر ندارند.

v      . اگر گروه از يک رييس جلسه خود برخوردار نباشد ممکن است برخي از افراد جلسه را، به طور کامل تحت الشعاع خود قرار دهند.

v      . اجراي موفقيت آميز اين روش مستلزم شناخت قبلي افراد از مسأله است.

v      . در اين روش، بهبود مرحله به مرحله " تدريجي " پيشنهادات کمتر مشاهد مي شود.

v      . گاهي اوقات اين روش، به مسايل نسبتاً ساده و پيش پا افتاده محدود گشته و باعث مي شود که روش ارايه شده براي حل مسايل کلي پيچيده و کارآيي کافي را نداشته باشد.

v      . براي بعضي افراد، پيروي از قواعد اين روش، يا ارايه پيشنهادات متنوع مشکل است.



روشهــا و تکنيکهــاي مشابــه

از بارش مغزي روش هاي گوناگوني مشتق شده است. مثلاً يک روش مي گويد بهتر است شرکت کنندگان پيش از ورد به جلسه پيشنهادات خود را کتباً در اختيار رييس جلسه قرار دهند، رييس جلسه پيشنهادات را بدون اعلام منبع براي همه شرکت کنندگان قرائت مي کند. اين روش که براي از بين بردن معايب بندهاي 2 و 3 مورد استفاده قرار مي گيرد، بارش مغزي گمنام "Anonymous Brains " نام دارد. شيوه هاي ديگري نيز وجود دارد، به عنوان مثال از شرکت کنندگان خواسته مي شود، تا نظرات خود را در مدتي کوتاه به رشته تحرير درآورند. اين روش افکارنويسي "Brainwriting" خوانده مي شود.

تلفيقي از افکار نويسي و بارش مغزي نيز وجود دارد که به روش Trigger مشهور است. اين روش را جورج مولر کارشناس شرکت فورد موتور ابداع کرد. در اين روش شرکت کنندگان هر کدام شخصاً فهرستي از کلمات مرتبط به مسأله را تهيه مي کنند. مزيت اين روش بر روش بارش مغزي در اين است که قابليت بسط و گسترش پيشنهادات را دارد. ويليام گوردن به منظور غلبه بر برخي مشکلات بارش مغزي شيوه جديدي را ابداع کرد. رويه آن بدين گونه است که : رييس جلسه، از گروه مي خواهد تا به مفهوم با اصول مسأله پرداخته و مسأله را ريشه اي مورد بررسي قرار دهند، رفته رفته، با مطرح شدن نظرات متفاوت، افراد اطلاعات بيشتري پيدا کرده و پيشنهادات جديدي مطرح مي کنند. مزيت عمده اين روش امکان بررسي ساير پيشنهادات و عدم تمرکز بر يک پيشنهاد است. در نتيجه اين روش مانع تصميم گيري ناپخته در فرآيند حل مسأله مي گردد.

تلفيقي از افکار نويسي و بارش مغزي نيز وجود دارد که به روش Trigger مشهور است . اين روش را جوج مولر کارشناس شرکت فورد موتور ابداع کرد.

گونه ديگر بارش مغزي شيوه of Problem Elements= Sil Succesive integeration است. اين روش به وسيله هلموت اشليکسوپ از مؤسسه باتل ابداع گرديد. معايب بندهاي شماره 5، 3، 2 با اين روش برطرف خواهد شد. در اين روش عناصر جلسات آزاد و روابط اجباري به طور فزايده ترکيب مي شوند تا اين که گروه به راه حل نهايي مورد توافق دست يابد. توفان فکري عبارت است از بيان تفکرهاي متنوع، در حالي که روش SIL کتبي بوده و تفکر چه متنوع، چه مشابه اصل است.

                           روشهاي تدريس

روش حل مسئله

يك روش ديگر باز در قالب الگوي حل مسائل.

قابل تحليل بكارگيري تحت عنوان روش حل مسأله، روش يعني در عمل اجرا كنيم يا گاهي روشهاي مسأله محور نگر مي‎گويند. در اين روش چنانكه در الگو اشاره كردم به هيچ وجه معلم نقش انتقال اطلاعات را مستقيم و غيرمستقيم ندارد بلكه نقش راهنما را دارد. براي اينكه يك مقدار عيني ‎تر شود چون در مباحث گذشته در مورد حل مسأله بحث شد.

حالا عزيزاني كه مي‎خواهند در الگوي حل مسأله مطالعه كنند مي‎توانند آن بحث را دنبال كنند. ولي در اينجا سعي مي‎كنند پراتيكال ،، عملي در مورد اجراي حل مسأله كه اگر مي‎خواهم در مورد آن الگو، روش بكار بگيرم ، چگونه عمل كنم.

در اين روش، روش حل مسأله هميشه هم مي‎شود يادگيري مشاركتي، يادگيري كار كرد. هم مي‎شود گروهي و انفرادي كار كرد ولي اساس كار اين است در مرحله اول وقتي معلم وارد كلاس مي‎شود بجاي انتقال اطلاعات موقعيتي را ايجاد مي‎كند كه براي شاگرد سؤال ايجاد كند يك موقعيت متناقض و متضاد و حتي همراه با تحير و شگفتي و اين موقعيت نامعين با همراه تغيير سبب مي‎شود كه سؤالات زيادي در ذهن شاگرد ايجاد شود.

مثلاً : فرض كنيم مي‎خواهد معلمي درباره برق ، الكتريسيته صحبت كند اون نمي‏آيد كه بگويد برق چيه ؟ الكتريسيته چيه؟ مي‎آيد چراغ روميزي كلاس را جوري سازماندهي كرد .داراي پرده هميشگي است و با يك لامپ روميزي اين روشن مي‎شود .البته لامپهاي كوچك ديگر در كلاس هستند.

معلم به ليستها نگاه مي‎كند يك مرتبه لامپ كلاس مي‎تركد يك موقعيت نامعين . كلايس تاريك يا نيمه تارك مي‎شود . بچه ها سر را بلند مي‎كند .چي شده حتي به طنز ممكن است، بقول يكي از معلمان بزگوار مي‎گويد، يكي از شاگردان به دوستش مي‎گه خنگه مگر نمي‎بيند لامپ منفجر شد.

راستي بچه‏ها لامپ چيست و جريان الكتريسيته چيست ، اصلاً‌چرا لامپ منفجر شده درچه چيزي در كلاس ايجاد مي‏كند .

يا معلم ديگري در علوم اجتماعي درس آن وظايف شهرداري است ، نمي‎خواهد بگويد من وظايف شهرداري را مي‎خواهم درس بدهم موقعيتي ايجاد كنم ميآيد يا يك حلقه فيلم قسمتي از شهر را كه نارسايي دارد مطرح مي‎كند با مصاحبه كوچك از مردم مي‏‎كند بعد روي مي‎كند. در آن محله تان كه شما در آن زندگي مي‎كنيد چه مشكلاتي دارد .آن جلسه را با بچه‎ شروع مي‎كند به بحث كردن .

و هرگروهي از بچه ها مشكلات شهرستان را ياداشت مي‎كند و معلم اينها را يادداشت مي‎كند و حتي ممكن است زماني بگذرد كه بچه ها دقت بيشتري كند.ازطلاعات محلتان را طرح مي‎كنند روي تابلو مي‎نويسند در كلاس.

مرحله دوم :

مرحله دوم سؤال معلم نه راستي بچه ها حل مشكلات به عهده كيست ؟ پس مرحله اول طرح مسأله يا ايجاد يك موقعيت سؤال برانگيز يا جديد نامعين يا متضاد .

در مرحله دوم بحث تبادل نظر است. در مورد آن مسأله، اين مشكلات مال كيست؟ ممكن بچه ها در كلاس مطرح كنند و بحث كنند گروهي عكس است بگذاريد وظيفه استانداري ، فرمانداري، گروهي مي‎گويند وظيفه شهرداري چيست؟

حرفها مختلفي بچه ها مي‎گويند ، معلم همه اينها را مي‎نويسد و مي‎گويد بچه ها اينها را مي‎گويد جزو وظايف آنها است مطمئنيد يا خير مي‎گويند نه خير مي‎گويد براي اينكه شما بتواند دقيق پيش بيني كنيد يا مثل همان لامپ علت چيست : هر كدام دلايل را مي‎گويند . آيا اين دلايلي را كه شما مي‎گوييد : مطمئن هستيد .

بچه ‎ها :‌نه خانم يا آقا همين جوري مي‎گوييم .

مي‎گويد : بارك ا... هميم خوب،  اشكالي نداره ،‌ حالا آمديد پيش بيني كرديد اين پيش بيني را فرضيه سازي گويند . راه حلي كه شما داريد پيشنهاد مي‎كنيد. علتي را كه داريد مي‎گوييد ولي هنوز اثبات نشده است بچه ها را در اين جلسه مي‎توانيد گروه‎بندي كيند ، هدايت كنيد بطرف فعاليتي خيل خوب.

حالا مي‎توايند از كتابخانه ، از افراد، از هر جاي كتاب درسي‎تان مطالعه كنيد و پيدا كنيد اين وظايف اين نارسها را پيدا كيند كه مي‎گويد كوچه برق ندارد، وظيفه كيست؟ بچه ها را به كتابها و افراد رجوع مي‎دهد به عنوان يك محقق، اينجا در واقع كمك مي‎كند به آزمايش فرضيه.

اطلاعات را جمع‎آوري مي‎كنند و وقتي اطلاعات را جمع‎آوري مي‎كنند گروه وارد كلاس دورهم مي‎شوند . اطلاعات را روي هم مي‎ريزند و مشورت مي‎كنند.

بعدمعلم از اينها مي‎خواهد كه نماينده گروه بيايد در كلاس بگويد اطلاعاتي كه بدست آورد .

مثلاُ يكي مي‎گويد اين وظيفه شهرداري است.

چرا؟ من فلان كتاب را خواندم .منابع را اشاره مي‎كند .با ذكر منابع .

بعد بحث مي‎كند ممكن است عده‎اي رد مي‎كنند نه خير آقا ، اين منبع ضعيف است .بچه ‎ها كاملاً در چالشند درباره مسأله‎اي كه معلم برايشان ايجاد كرده . در اثر اين بحث و تبادل گروهي در كلاس همه، كلاس با هم در نهايت آن نظرات كه درست است و جزو وظايف شهرداري وقتي به قوانين شهردار اشاره مي‎كندحتي مسؤليتها ، جمع بند مي‏‎شود .

همين جاست كه گاهي اوقات ممكن است كه دانش آموز بگويد خانم معلم اگر جز وظايف شهرداري است، چرا شهردار نمي‏آيد اين كارها  را انجام نمي‎دهد .

معلم نمي‎آيد از خودش بگويد گه چرا ؟ دليل بياوريد .چرا از من مي‎پرسيد از شهردار بپرسيد .

اين سناريوي هست كه دقيقاً در يك كتابهاي غربي دقيقاً‌ مطرح شده در زمينه آمورش مسأله . ميگويند خانم شهردار از كجا مي‎گويد معلم توسط ؟؟؟ مي‎زندبه اداره آموزش و پرورش‎تان شهردار را دعوت كنيد كه باييد . دو سه تا از بچه ها نماينده مي‎شوند دنبال قضيه كار شهرداري بر او دعوت كنند در موضع يك مسأله اجتماعي است.

شهردار دعوت مي‎شود و بچه ها دونه دونه معلم هم اين طرف آنها را تشويق مي‎كند هستند صحبت كنيد ، هدايت تهيه كننده و فيلم تهيه كنند و مطالب خودتان را مطالعه كنند.

شهردار همه اينها را گوش مي‎دهد ، بقول نويسنده بعد مي‎گويد: عزيزان من بله اين وظايف من است و در آيين نامه و در قانون اساسي و شرح وظايف است . ولي من فرصت پيدا نكردم و محدوديت دارم .

يك دفعه دانش آموزي بلند مي‎شود. « آقاي شهردار اگر شما توانايي اين كار را نداريد بگزاريد كسي ديگر اين وظايف را انجام بدهد .»

بقول نويسنده كتاب شهردار  آنچنان عصباني مي‎شود كه مدرسه را  ترك مي‎كند ولي بچه ها همچنان مصمم ، چرا شهردار اين جوري كرد . چه وظايف‎ش را انجام نمي‎دهد.

معلم مي‎گويد من اينجا نه تنها در كتاب درسي، من وظايف شهرداري را ياد دارم بلك يكه شهروند فعال ترتيب كردن شهروند كه هرگز يادش نمي‎رود وظيفه شهردار چيست و مي‎تواند در سرنوشت خود دخالت كند .

اين نمونه‎اي از يك الگوي يا روش مسأله محور است پس مسأله همان چيزي كه اشاره شد.

طرح مسئله با شيوه هاي مختلف :

با ايجاد سؤال با نشان دادن يك فيلم كوتاه با ايجاد يك بحث گروهي جتي نشان داد چند اسلايد مي‎توانيد معلم اين موقعيت را ايجاد كند .

بعد بچه‎ ها بحث مي‎كنند مطالعات مقدماتي را انجام مي‎دهند. علتها را برخورد به اصلاح مطرح مي‎كنند و بعد راه حلهاي راه و فرضيه مي‎سازند .

بعد به دنبال فرضيه مي‎روند اطلاعات جمع‏آوري شده را تجزيه و تحليل مي‎كنند و در نهايت نتيجه گيري .

سؤال: آيا اين روش در كلاس ما درس ما قابل عمل هست؟

به هيچ وجه.

شما بايد اولاً‌ فرهنگ جامعه را البته من يك نمونه را كه خودم اجرا كردم و در همان مناطقي كه در تهران انجام دادم در زمينه اجتماعي ما مشكل داريم . به عنوان نمونه من مبحثي است در كتاب چهارم علوم بچه هاي چهارم ابتدايي ، به نام نو و بازتاب آن اين را من سناريوي نوشتم . از معلميم خواهش كرديم آنهايي كه با من كار آزمايشي مي‎كردند و گفتم اين فصل را در چند جلسه درس مي‎دهيم . ايشان به من گفتند در سه جلسه گفتم من همين سه جلسه را وقت مي‎گيرم نه زياد ولي دلم مي‎خواهد براساس سناريوي كه من نوشتم حركت كنيد اشاره كردم كه شما اصلاً نگوييد من مي‎خواهم
07 اسفند 1389 06:49 ب.ظ
ارسال پاسخ 


رفتن به سایر بخشهای سایت :

اداره تکنولوژی و گروه های آموزشی استان بوشهر - تلفن : 07712520384